İrem Kaya 
Nesli tehlike altındaki türlerin geleceğini değiştirebilecek devrim niteliğinde bir adım atıldı. Genetik bilimi, uzun yıllardır kırılamayan temel bir tabuyu yıkarak sadece erkek bir donörün gen zinciri üzerinden üretken dişi canlılar elde etmeyi başardı.
Süreç, geleneksel klonlama mantığının tamamen dışına çıkılmasıyla başladı. RIKEN Biyokaynak Araştırma Merkezi ile Yamanashi Üniversitesi uzmanları, “çift cinsiyetli klonlama” yönteminde erkek fareye ait XY kromozomlu hücreleri temel aldı. Gelişimin henüz çok başındayken “Y-CUT” isimli özel bir CRISPR gen düzenleme tekniği devreye sokuldu ve hücredeki Y kromozomu çıkarıldı.
Tamamlanan genetik müdahalenin ardından taşıyıcı anneye aktarılan embriyolar, sadece tek bir X kromozomuna sahip “XO” yapısındaki dişi yavrular olarak dünyaya geldi. Doğan bu yeni dişi bireyler, eksik olan tek cinsiyet kromozomu haricinde orijinal erkek donörün genetik kopyası sayılıyor.
Doğadaki çoğu memeli türünde tek X kromozomuna sahip olmak ciddi üreme bozukluklarına veya kısırlığa yol açıyor. Örneğin insanlarda Turner sendromuna neden olan bu durum; sığır, at ve köpek gibi canlılarda da üreme sistemini aksatıyor. Fareler ise tek X kromozomuyla sağlıklı ve üretken kalabilen ender türlerden biri.
Bilim insanları, elde ettikleri bu dişi klonları hem orijinal erkek donörle hem de yine aynı donörden üretilen başka bir erkek klonla çiftleştirdi. Yapılan denemeler sonucunda tamamen sağlıklı ve üreme yeteneğine sahip yeni bir fare nesli elde edildi.
Biyo-bankalardaki erkek hücreleriyle türler kurtarılabilir
Araştırma ekibinde yer alan Dr. Shogo Matoba, geliştirilen bu yöntemin biyo-çeşitlilik adına dev bir potansiyel taşıdığını vurguluyor. Dondurulmuş biyo-bankalarda nesli tükenmiş ya da tükenmek üzere olan birçok türe ait sadece erkek hücre örnekleri yer alıyor.
Söz konusu teknik sayesinde yalnızca erkek hücrelerinin bulunduğu senaryolarda bile her iki cinsiyetten bireyler üretilerek üreme zinciri yeniden başlatılabilecek. Sürecin başında genetik çeşitlilik oldukça dar bir alana sıkışsa da bu metot, dünyadan silinmek üzere olan canlı türlerini tamamen yok olmaktan kurtaracak kritik bir kapı aralıyor.
The post Klonlamada tüm kurallar yıkıldı: Tek bir erkek donörden dişi nesil üretildi first appeared on .
