İrem Kaya 
AstraZeneca ve Oracle Health and Life Sciences, klinik araştırmaların hızlandırılması, hastalıkların erken teşhisi ve tedavi süreçlerinin iyileştirilmesi amacıyla stratejik bir iş birliği başlattı. ABD, Avrupa ve Orta Doğu’yu kapsayacak projelerde yapay zekâ, bulut bilişim ve gerçek yaşam sağlık verilerinden yararlanılacak.
İlaç şirketi AstraZeneca ile Oracle’ın sağlık teknolojileri alanında faaliyet gösteren birimi Oracle Health and Life Sciences, sağlık hizmetlerinde veri analitiği ve yapay zekâ kullanımını genişletmek üzere iş birliğine gitti. Anlaşma kapsamında klinik araştırmaların daha verimli yürütülmesi, hastaların uygun araştırmalara yönlendirilmesi ve hastalıkların erken aşamada tespit edilmesini destekleyecek teknolojiler üzerinde çalışılacak.
İş birliği, AstraZeneca’nın ilaç geliştirme ve klinik araştırma alanındaki deneyimini Oracle’ın bulut altyapısı, sağlık verilerinin işlenmesine yönelik teknolojileri ve yapay zekâ destekli çözümleriyle bir araya getiriyor.
Klinik araştırmalarda karşılaşılan önemli sorunlardan biri, belirli bir tedavi veya ilaç çalışmasına katılabilecek uygun hastaların tespit edilmesi. Hasta verilerinin farklı sağlık kuruluşlarında bulunması ve araştırmalara katılım kriterlerinin karmaşıklığı, bu süreci zorlaştırabiliyor.
AstraZeneca ve Oracle, bu soruna yönelik olarak gerçek yaşam sağlık verilerinin analiz edilmesini ve uygun hastaların belirlenmesini kolaylaştıracak yöntemler geliştirmeyi hedefliyor.
İş birliği kapsamında dört temel alana odaklanılacak:
- Klinik araştırmalara hasta katılımı: Araştırma kriterlerine uygun hastaların daha hızlı belirlenmesi.
- Erken teşhis: Sağlık verilerinin analiz edilerek belirli hastalıkların daha erken tespit edilmesine yardımcı olunması.
- İlaç güvenliği: İlaçların kullanım sürecinde ortaya çıkabilecek güvenlik bulgularının izlenmesi.
- Gerçek yaşam verilerinin kullanımı: Klinik araştırmaların dışındaki sağlık verilerinden yararlanılarak tedavi süreçlerine ilişkin ek kanıtlar elde edilmesi.
Projelerin onkoloji, kardiyovasküler hastalıklar, böbrek ve metabolik hastalıklar, solunum hastalıkları, immünoloji ve nadir hastalıklar gibi farklı alanları kapsaması planlanıyor.
İlk proje Abu Dabi’de hipertansiyon üzerine yürütülecek
İş birliği kapsamında duyurulan ilk uygulamalardan biri, Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de gerçekleştirilecek.
Sağlık teknolojileri şirketi M42’nin de katılacağı program, hipertansiyon hastalarının tedavi süreçlerinin iyileştirilmesine ve klinik araştırmalara katılımın artırılmasına odaklanacak.
Programda, kan basıncı kontrol altına alınamayan hastaların belirlenmesine yardımcı olacak veri analizi yöntemleri kullanılacak. Böylece klinik ekiplerin ilgili hastaları değerlendirmesi, tedavi kılavuzlarına uygun bakım süreçlerini uygulaması ve uygun hastaları klinik araştırmalara yönlendirmesi amaçlanıyor.
Çalışmalarda kişisel verilerin korunması ve bilgi güvenliği önlemleri çerçevesinde anonimleştirilmiş gerçek yaşam sağlık verilerinden yararlanılacağı belirtiliyor.
Sağlık verilerinin güvenliği önemli bir başlık
Yapay zekânın sağlık hizmetlerinde daha yaygın kullanılması, hasta bilgilerinin gizliliği ve sağlık verilerinin güvenli biçimde işlenmesi gibi konuları da gündeme getiriyor.
AstraZeneca ve Oracle, projelerin ABD, Avrupa ve Orta Doğu’daki ilgili kurumlarla iş birliği içinde, yerel mevzuata uygun olarak yürütülmesini planlıyor.
Özellikle sağlık verilerinin farklı sistemlerden toplanması, analiz edilmesi ve araştırmalarda kullanılması süreçlerinde veri koruma gerekliliklerinin karşılanması önem taşıyor.
Bununla birlikte, yapay zekâ sistemlerinin üreteceği sonuçların klinik açıdan doğrulanması ve sağlık çalışanlarının karar verme süreçlerine nasıl entegre edileceği de uygulamaların başarısını belirleyecek unsurlar arasında bulunuyor.
Klinik araştırmaların hızlanması hedefleniyor
İş birliğiyle ilaç geliştirme süreçlerinde kullanılan bilimsel veriler ile sağlık kuruluşlarında elde edilen gerçek yaşam verileri arasında daha güçlü bir bağlantı kurulması amaçlanıyor.
Bu yaklaşım, araştırmalara uygun hasta gruplarının belirlenmesinden ilaçların piyasaya sunulduktan sonraki güvenlik değerlendirmelerine kadar farklı aşamalarda kullanılabilecek.
Ancak açıklamada projelerin klinik araştırma sürelerini ne ölçüde kısaltacağına, ne kadar maliyet avantajı sağlayacağına veya hasta sonuçlarına etkisine ilişkin ölçülebilir veriler paylaşılmadı.
İlk uygulamalardan elde edilecek sonuçlar, yapay zekâ ve gerçek yaşam verilerine dayalı bu yaklaşımın farklı sağlık sistemlerine ne ölçüde uyarlanabileceğini gösterecek.
