ABD istihbarat birimleri, İran’ın Körfez bölgesindeki CIA tesislerine düzenlediği saldırılarda Rusya’nın rolü bulunup bulunmadığını araştırıyor. İnceleme, konu hakkında bilgi sahibi dört kişinin aktardığı bilgilere göre hedefleme desteği ve İHA teknolojisi üzerinde yoğunlaşıyor.
Analistler henüz Rusya’nın doğrudan katkı sağladığı yönünde kesin bir değerlendirmeye ulaşmadı. Saldırıların isabet oranı, hedeflerin gizliliği ve Moskova’nın İran’a daha önce verdiği teknik destek ise şüpheleri güçlendiren başlıklar arasında yer alıyor.
En az iki CIA tesisi vuruldu
Mart ayında en az iki CIA tesisinin İran İHA’ları tarafından vurulduğu bildirildi. Hedeflerden biri, ABD’nin Riyad Büyükelçiliği içinde faaliyet gösteren CIA istasyonuydu.
Diğer saldırı Irak’ın doğusunda bulunan ayrı bir tesise yöneldi. Bazı kaynaklar daha fazla CIA noktasının vurulduğunu belirtirken tesislerin konumu ve işlevi hakkında ayrıntı paylaşmadı.
Bir kaynak vurulan noktaların sayısını birden fazla ancak 12’den az olarak tanımladı. Başka bir kaynak ise saldırılarda birkaç CIA tesisinin hedef alındığını söyledi.
Riyad saldırısında çift İHA senaryosu
Batılı iki yetkili, Riyad’daki saldırıda Rus teknolojisiyle geliştirilmiş iki İran Shahed İHA’sının kullanılmış olabileceğini değerlendirdi.
İlk İHA’nın büyükelçilik binasının dış cephesindeki savunmasız bir noktada delik açtığı, ikinci İHA’nın ise oluşan açıklıktan içeri girerek infilak ettiği belirtildi. Saldırıda ölüm veya yaralanma bildirilmedi.
Operasyonun iki aşamalı yapısı, hedefin önceden ayrıntılı biçimde incelenmiş olabileceği şüphesini artırdı. ABD tarafı, İran’ın yalnızca büyükelçilik binasını hedeflemiş ve CIA bölümünü tesadüfen vurmuş olma ihtimalini de araştırıyor.
İstihbarat notunda Rusya değerlendirmesi
Batılı bir istihbarat kurumuna ait iç değerlendirme notunda, Rusya’nın bölgedeki CIA tesislerinin hedeflenmesinde muhtemelen rol oynadığı sonucuna varıldı.
Notun hangi kurum tarafından hazırlandığı açıklanmadı. ABD istihbarat topluluğunun incelemesi de henüz tamamlanmadığı için söz konusu değerlendirme kesinleşmiş bir istihbarat sonucu niteliği taşımıyor.
Rusya’nın savaş boyunca İran’a Körfez bölgesindeki ABD hedefleri için teknik ve hedefleme desteği sağladığı daha önce de gündeme gelmişti. CIA tesislerine özel bilgi aktarılması ise doğrulanması halinde işbirliğinin daha ileri bir aşamaya geçtiğini gösterecek.
Kometa-M sistemi mercek altında
Soruşturmanın teknik ayağında Rusya tarafından geliştirilen Kometa-M uydu navigasyon sistemi bulunuyor. Sistemin İran’ın kullandığı navigasyon teknolojisine göre daha yüksek hassasiyet sağladığı ve elektronik karıştırmaya karşı daha dayanıklı olduğu belirtiliyor.
Rusya’nın Kometa-M sistemini İran’a sağlayarak Shahed-136 İHA’larının isabet kapasitesini artırdığı öne sürülmüştü. Kremlin daha önce söz konusu teknoloji transferine ilişkin iddiaları gerçeği yansıtmadığı gerekçesiyle reddetti.
ABD istihbaratı, Riyad saldırısında kullanılan İHA’ların geliştirilmiş navigasyon sistemi taşıyıp taşımadığını ve Moskova’nın ayrıca hedef koordinatı sağlayıp sağlamadığını inceliyor.
Gizli tesisler nasıl çalışıyor
CIA’nın yabancı ülkelerdeki ana ofisleri çoğunlukla ABD büyükelçilikleri içinde bulunuyor ve istasyon olarak adlandırılıyor. Kurum ayrıca güvenli evler, lojistik merkezleri, gözetleme noktaları ve gizli operasyon tesisleri kullanıyor.
Tesislerin adresleri, personeli ve görevleri yüksek gizlilik altında tutuluyor. İran’ın birden fazla CIA noktasına isabet sağlaması, hedef bilgilerinin nasıl elde edildiği sorusunu Washington açısından daha önemli hale getirdi.
Bazı ABD’li analistler, az sayıda ülkenin bu düzeyde hassas istihbaratı elde etme ve ABD’ye karşı kullanma kapasitesine sahip olduğunu değerlendiriyor. Rusya, hem teknik kapasitesi hem de İran ile kurduğu askeri ortaklık nedeniyle incelemenin merkezinde bulunuyor.
Kesin sonuç henüz yok
İran’ın genel olarak ABD Büyükelçiliğini hedeflediği ve CIA istasyonunun tesadüfen vurulduğu ihtimali dışlanmadı. Saldırının hassas yapısı tek başına Rusya’nın doğrudan destek verdiğini kanıtlamıyor.
Rusya bağlantısına ilişkin endişeler, İran’ın Ürdün’deki bir ABD hava üssünde bulunan askeri barakaları balistik füzelerle vurmasının ardından daha da arttı. Saldırıda iki ABD askeri hayatını kaybetti.
Beyaz Saray konuya ilişkin soruları CIA’ya yönlendirdi. CIA yorum yapmazken İran’ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği, Rusya Savunma Bakanlığı ve Suudi Arabistan yönetimi iddialara yanıt vermedi.
Piyasa için yeni risk başlığı
Rusya’nın CIA tesislerinin hedeflenmesine doğrudan yardım ettiğinin belirlenmesi, ABD-İran savaşını Washington ile Moskova arasındaki daha geniş rekabetin parçası haline getirebilir.
Böyle bir sonuç, Rusya’ya yönelik yeni yaptırımları, Körfez ülkelerinin hava savunma yatırımlarını ve elektronik harp sistemlerine yönelik talebi gündeme taşıyabilir. Bölgedeki askeri gerilimin büyümesi, enerji taşımacılığı üzerindeki risk primini de artırabilir.
Piyasalar açısından belirleyici aşama, ABD istihbaratının soruşturmayı tamamlaması ve Washington’un Rusya’ya ilişkin resmi tutumunu açıklaması olacak. Kometa-M sisteminin saldırılarda kullanıldığına yönelik teknik bulgular da sürecin yönünü belirleyecek.
